Tekin’den Akademik Özgürlük Çıkışı

Saadet Partisi Antalya İl Başkanı Mehmet Fatih Tekin, Türkiye’de akademik özgürlük alanında yaşanan gerilemeye dikkat çekerek üniversitelerin kurumsal özerkliğinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Tekin, “Bizim ihtiyacımız ‘bizim üniversitelerimiz’ değil; milletimizin ve insanlığın ortak birikimine katkı sağlayan bilim üniversiteleridir.” dedi.

Saadet Partisi Antalya İl Başkanı Mehmet Fatih Tekin, üniversitelerin yalnızca diploma veren kurumlar olmadığını belirterek, yükseköğretim kurumlarının bilgi üretiminin, farklı fikirlerin özgürce tartışılmasının ve gençlerin sorgulama becerilerinin gelişmesinin temel merkezleri olduğunu ifade etti.

Üniversitelerin bilimsel gelişmenin yanı sıra toplumların geleceğinin şekillenmesinde de önemli bir role sahip olduğunu vurgulayan Tekin, bu nedenle akademik özgürlüğün ve üniversitelerin kurumsal özerkliğinin korunmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

“Akademik özgürlükte ciddi bir gerileme yaşanıyor”

Türkiye’de akademik özgürlüğe ilişkin verilere dikkat çeken Tekin, V-Dem verilerinin son yıllarda yaşanan değişimi ortaya koyduğunu belirtti.

Tekin, V-Dem verilerine göre Türkiye’nin Akademik Özgürlük Endeksi’nin 2015 yılında 0,278 seviyesinde bulunduğunu, 2025 yılında ise 0,088’e gerilediğini ifade ederek, bunun yaklaşık yüzde 68’lik bir düşüş anlamına geldiğini söyledi.

Araştırma ve öğretim özgürlüğüne ilişkin göstergelerde de benzer bir tablonun görüldüğünü belirten Tekin, söz konusu göstergenin 2012 yılında 0,49 seviyesindeyken 2025 yılında 0,14’e düştüğünü kaydetti. Tekin, akademik ve kültürel ifade özgürlüğünde de yaklaşık yüzde 73 oranında gerileme yaşandığına dikkat çekti.

Tekin, söz konusu verilerin yalnızca akademisyenlerin çalışma koşulları açısından değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, akademik özgürlüğün toplumun tamamını ilgilendiren bir mesele olduğunu ifade etti.

“Özgür düşüncenin olmadığı yerde özgün bilim üretmek zorlaşır”

Üniversitelerin özgür düşüncenin geliştiği kurumlar olması gerektiğini dile getiren Tekin, farklı görüşlerin baskı veya dışlama yoluyla değil, bilimsel ve düşünsel yöntemlerle karşılanması gerektiğini söyledi.

Tekin, “Özgür düşüncenin olmadığı yerde özgün bilim üretmek, yeni fikirler geliştirmek ve ülkenin sorunlarına kalıcı çözümler bulmak zorlaşır.” ifadelerini kullandı.

Akademisyenlerin araştırma konularını bilimsel ölçütler doğrultusunda belirleyebilmesi gerektiğini vurgulayan Tekin, bilim insanlarının ulaştıkları sonuçları da herhangi bir baskı altında kalmadan kamuoyuyla paylaşabilmelerinin akademik hayatın temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.

Tekin, üniversitelerde farklı düşüncelerin konuşulabilmesinin önemine işaret ederek, fikirlerin baskıyla değil, yine fikirlerle karşılanması gerektiğini söyledi.

“Üniversiteler herhangi bir siyasi anlayışın arka bahçesi olmamalı”

Saadet Partisi olarak üniversitelerin herhangi bir siyasi anlayışın arka bahçesi hâline getirilmesini doğru bulmadıklarını ifade eden Tekin, üniversitelerin belirli siyasi veya ideolojik yaklaşımların etkisinden bağımsız şekilde bilimsel üretime odaklanması gerektiğini söyledi.

Tekin, “Bizim ihtiyacımız ‘bizim üniversitelerimiz’ değil; milletimizin ve insanlığın ortak birikimine katkı sağlayan bilim üniversiteleridir.” değerlendirmesinde bulundu.

Üniversitelerin toplumun ortak değerlerinden ve farklı düşüncelerden beslenmesi gerektiğini belirten Tekin, bilimsel kurumların asli görevinin bilgi üretmek, bilgiyi geliştirmek ve elde edilen birikimi toplumun yararına sunmak olduğunu ifade etti.

“Bilim insanları toplumdan kopuk olmamalı”

Akademisyenlerin yalnızca üniversite duvarları arasında kalmaması gerektiğini de belirten Tekin, bilim insanlarının bilgi ve tecrübelerinden toplumun farklı alanlarında daha fazla yararlanılması gerektiğini söyledi.

Tekin; sanayi, yerel yönetimler, siyaset ve toplumsal hayatın farklı alanlarında akademisyenlerin bilgi birikiminden daha fazla faydalanılmasının Türkiye’nin gelişimine katkı sağlayacağını ifade etti.

Bilimsel bilginin yalnızca üniversitelerde üretilmesinin yeterli olmadığını dile getiren Tekin, elde edilen bilgi ve tecrübenin toplumun ve ülkenin ihtiyaçlarına yönelik çözümlere dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.

“Kurumsal özerklik güçlendirilmeli”

Üniversitelerin kurumsal özerkliğinin güçlendirilmesi gerektiğini savunan Tekin, rektörlerin belirlenmesinde akademik camianın daha fazla söz sahibi olduğu, liyakat, şeffaflık ve hesap verebilirliğin esas alındığı bir yapının oluşturulması gerektiğini söyledi.

Üniversitelerin yönetiminde liyakat ilkesinin temel alınmasının akademik kalite açısından önem taşıdığını belirten Tekin, üniversite yönetimlerinin bilimsel ölçütler ve kurumsal ilkeler doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Devletin üniversiteleri denetleme görevinin bulunduğunu da belirten Tekin, bu denetimin akademik hayat üzerinde baskıya dönüşmemesi gerektiğini söyledi.

Tekin, devletin denetim sorumluluğu ile üniversitelerin akademik özerkliği arasında sağlıklı bir dengenin kurulması gerektiğini vurguladı.

“Bilim özgür olmalı, akademik etik korunmalı”

Saadet Partisi’nin “Önce Ahlâk ve Maneviyat” anlayışına da değinen Tekin, bilginin ahlak, hakkaniyet ve insanlığın faydasıyla buluşması gerektiğini ifade etti.

Bilimsel özgürlüğün akademik etik, liyakat ve topluma karşı sorumlulukla birlikte ele alınması gerektiğini belirten Tekin, özgür üniversitenin aynı zamanda bilimsel ve etik sorumluluklarının bilincinde olan bir üniversite olması gerektiğini söyledi.

Tekin, akademik özgürlüğün herhangi bir sorumluluktan bağımsız düşünülmemesi gerektiğini belirterek, bilimsel çalışmaların evrensel akademik ilkeler, etik kurallar ve toplum yararı çerçevesinde yürütülmesinin önemine dikkat çekti.

“Güçlü yarınlar, güçlü üniversitelerle mümkün”

Türkiye’nin geleceğinin güçlü üniversitelerden geçtiğini belirten Mehmet Fatih Tekin, akademisyenlerin soru sorabildiği, araştırmacıların özgürce araştırma yapabildiği ve öğrencilerin farklı fikirlerle karşılaşabildiği bir yükseköğretim ortamının oluşturulması gerektiğini söyledi.

Tekin, üniversitelerin yalnızca mevcut bilgiyi aktaran değil, yeni bilgi üreten ve toplumun karşı karşıya bulunduğu sorunlara çözüm geliştiren kurumlar olması gerektiğini ifade etti.

Saadet Partisi olarak hedeflerinin siyasetin gölgesinde kalan değil, bilimin ışığında yol alan üniversiteler olduğunu belirten Tekin, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:

“Akademisyen soru sorabilmeli, araştırmacı özgürce araştırabilmeli, öğrenci farklı fikirlerle karşılaşabilmelidir. Bizim hedefimiz; siyasetin gölgesinde kalan değil, bilimin ışığında yol alan; özgür, ahlaklı, liyakatli ve üretken üniversitelerdir.”